Co to jest propriocepcja?
Propriocepcja, nazywana także czuciem głębokim, to zmysł, dzięki któremu wiemy, gdzie znajdują się nasze części ciała, nawet gdy nie patrzymy. To właśnie on pozwala nam sięgać po kubek z zamkniętymi oczami czy chodzić bez patrzenia pod nogi. Za odbieranie tych informacji odpowiadają receptory umieszczone w mięśniach, więzadłach, ścięgnach oraz w głębokich warstwach skóry.
Zabawy i ruchy, które aktywują ten zmysł, polegają na nacisku, napinaniu, rozciąganiu czy przeciąganiu. Przepychanie się, wspinanie, siłowanie, dźwiganie przedmiotów czy nawet zawijanie się w koc — wszystkie te działania dają organizmowi poczucie bezpieczeństwa, kontroli i wewnętrznego porządku. To między innymi dlatego masaż, trening czy ściskanie piłeczki antystresowej daje nam taką ulgę — aktywujemy wtedy receptory odpowiedzialne za czucie głębokie, a nasz układ nerwowy się wycisza i regeneruje.
Po co nam zmysł propriocepcji (czucia głębokiego)?
Zmysł propriocepcji to nasz wewnętrzny GPS – pozwala nam wiedzieć, gdzie jest nasze ciało i jak się porusza, nawet bez patrzenia. Dzięki niemu:
- wiemy, jak mocno chwycić kubek,
- trafiamy łyżką do buzi,
- potrafimy chodzić, biegać i skakać bez przewracania się,
- umiemy utrzymać dobrą postawę i równowagę,
- nie czujemy się „rozlani” ani „zbyt spięci”.
Propriocepcja wpływa też na emocje i koncentrację – dobrze rozwinięta daje dziecku poczucie bezpieczeństwa, pomaga w regulacji napięcia i emocji.
Gdy jest zaburzona, dzieci mogą być:
– niezdarne,
– nadmiernie aktywne lub ospałe,
– mieć trudności z ubieraniem się, pisaniem, skupieniem.
To zmysł, który działa w tle, ale ma ogromne znaczenie dla codziennego funkcjonowania – dlatego warto go wspierać i trenować poprzez zabawę! Jakich efektów stymulacji możemy się spodziewać?
- poprawa koordynacji i równowagi
- zmniejszenie nadmiernego lub zbyt niskiego napięcia mięśniowego
- większe skupienie i spokój
Jakie zabawy trenują czucie głębokie (propriocepcję)?
W DOMU:
1. ZABAWY Z OPOREM:
- bitwy na poduszki
- przeciąganie liny / szalika
- skakanie po materacu
2. ZABAWY RĘKAMI:
- ugniatanie ciastoliny lub ciasta
- ściskanie piłeczek sensorycznych lub wyrzynanie mokrych rzeczy
3. ZABAWY RUCHOWE:
- turlanie się po dywanie
- zawijanie w koc jak naleśnik
- przysiady, pompki na ścianie
- czołganie się pod stołem lub tunelem
4. OBCIĄŻENIE CIAŁA:
- noszenie ciężkich rzeczy np. rozkładanie zakupów
- pchanie kosza na pranie lub z zabawkami
- zawieszanie się na drążku do podciągania
NA DWORZE:
1. WSPINANIE SIĘ I CZOŁGANIE:
- na placach zabaw – ścianki, drabinki
- czołganie się po trawie, pod gałęziami
- wspinanie się na pagórki i drzewa
2. ZABAWY Z OPOREM I CIĘŻAREM:
- ciągnięcie sanek, wózka, gałęzi
- noszenie ciężkiego plecaka, wody
- zabawa w “kuriera” – noszenie z punktu A do B
3. SKAKANIE I BIEGANIE:
- skoki z krawężnika, pniaka
- gra w klasy, tor przeszkód
- bieganie po różnych nawierzchniach